Je winkelwagen is leeg.
In dit artikel
Het belangrijkste in het kort
- Fosfolipiden zijn vetachtige moleculen met een kop die van water houdt en twee staarten die water mijden.
- In water vormen ze een dubbellaag. Celmembranen en liposomen zijn uit zulke dubbellagen opgebouwd.
- Voor voedingsmiddelen en supplementen worden ze bijvoorbeeld gewonnen uit sojabonen, zonnebloemen of eigeel, vaak in de vorm van lecithine.
- In de EU is lecithine toegelaten als levensmiddelenadditief E 322. De EFSA zag voor de gemelde toepassingen geen veiligheidsbezwaren.
Wat zijn fosfolipiden?
Fosfolipiden horen bij de lipiden, de vetten en vetachtige stoffen. Wat ze bijzonder maakt, is hun bouw: ze zijn amfifiel, dat wil zeggen dat ze een kant hebben die van water houdt en een kant die van vet houdt1. De kop bevat een fosfaatgroep en is waterminnend. Daaraan zitten twee vetzuurstaarten die water mijden.
Fosfolipiden verschillen van elkaar in de groep die aan de kop zit. Lecithine is geen afzonderlijke stof, maar een mengsel. Plantaardige lecithine bevat onder meer fosfatidylcholine, fosfatidylethanolamine en fosfatidylinositol2.
Hoe ontstaat een dubbellaag?
In water ordenen fosfolipiden zich vanzelf: de koppen draaien naar het water toe, de staarten verschuilen zich binnenin. Zo ontstaat een dubbellaag die aan de buitenkant en aan de binnenkant waterminnend is en in het midden vetminnend. Dat deze ordening zonder hulp van buitenaf tot stand komt, maakt fosfolipiden zo bruikbaar, zowel in de natuur als in de industrie.
Het celmembraan dat elke cel omgeeft, is volgens hetzelfde principe opgebouwd. In wezen is het een dubbellaag van lipiden3. Het vetminnende binnenste deel is maar ongeveer 3 nanometer (drie miljoenste millimeter) dik en scheidt de binnenkant van de cel van de omgeving3.
Waar komen fosfolipiden voor?
Omdat elke cel een membraan heeft, zitten fosfolipiden zowel in plantaardige als in dierlijke voedingsmiddelen. Belangrijke bronnen zijn onder meer eieren, zuivelproducten, plantaardige oliën en mariene oliën1. Qua hoeveelheid maken ze slechts een klein deel uit van de vetten in de voeding, maar ze vervullen belangrijke functies1.
In de EU is lecithine toegelaten als levensmiddelenadditief E 3224. De EFSA beoordeelde lecithine in 2017 opnieuw en vond het niet nodig om een numerieke waarde voor de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) vast te stellen. Voor de gemelde toepassingen zag zij geen veiligheidsbezwaren voor de algemene bevolking vanaf de leeftijd van één jaar4. Als emulgator zorgt lecithine ervoor dat vet en water zich met elkaar laten mengen.
Fosfolipiden uit soja of uit zonnebloemen?
Voor geneesmiddelen worden natuurlijke fosfolipiden bijvoorbeeld gewonnen uit sojabonen of eigeel5. Ook zonnebloempitten en andere oliezaden leveren lecithine. Dit soort plantaardige lecithine is steeds meer in trek als natuurlijke, niet-allergene emulgator2.
De samenstelling verschilt per bron, bijvoorbeeld in het aandeel fosfatidylcholine2. Voor consumenten is vaak iets anders belangrijker: volgens de EU-regels voor etikettering is soja een van de allergenen die in de ingrediëntenlijst opvallend vermeld moeten staan. Wie soja wil vermijden, controleert daarom het best de informatie over de herkomst van de fosfolipiden.
Plantaardige lecithine wordt gewonnen bij het raffineren van ruwe plantenolie. Daarbij worden de fosfolipiden van de olie gescheiden, verwerkt en, afhankelijk van het doel, verder gezuiverd. Voor supplementen is een constante kwaliteit belangrijk, zodat de liposomen uit elke productiepartij zich hetzelfde gedragen.
Hoe liposomen uit fosfolipiden worden gemaakt
Vormt een dubbellaag van fosfolipiden een gesloten bolletje, dan ontstaat een liposoom. Liposomen zijn bolvormige blaasjes van een of meer van zulke dubbellagen6. Ze kunnen actieve stoffen insluiten, zowel in hun waterige binnenste als in hun vetminnende omhulsel.
Natuurlijke fosfolipiden worden gebruikt in preparaten die via de mond worden ingenomen en in producten voor de huid, onder meer in de vorm van liposomen5. In ons artikel Wat zijn liposomen? leest u hoe liposomen zijn opgebouwd en wat er in het spijsverteringskanaal mee gebeurt. Over hun rol in crèmes en sprays gaat het artikel Liposomen in crème, gel en spray.
Voor onze liposomale producten gebruiken wij fosfolipiden uit Europese zonnebloemen. Daar zijn bijvoorbeeld de liposomen in onze Liposomale Vitamine C (Capsules) en in ons Liposomaal Magnesium van gemaakt.
Veelgestelde vragen over fosfolipiden
Fosfolipiden als voedingssupplement: wat is er bekend?
Fosfolipiden uit soja, eigeel, melk en mariene bronnen zijn onderzocht op mogelijke effecten. Een overzichtsstudie uit 2012 stelde vast dat de meeste studies in het laboratorium of bij dieren waren uitgevoerd en dat het bewijs voor een gunstig effect bij mensen beperkt was7. In liposomale preparaten vormen fosfolipiden vooral het omhulsel rond de eigenlijke actieve stof.
Waar moet u op letten bij fosfolipiden uit soja?
Lecithine, ook uit soja, is in de EU toegelaten als additief. De EFSA zag voor de gemelde toepassingen geen veiligheidsbezwaren4. Wie soja moet vermijden, kijkt het best in de ingrediëntenlijst. Soja staat daar verplicht opvallend vermeld.
Hoe zijn fosfolipiden opgebouwd?
Een fosfolipide heeft een waterminnende kop met een fosfaatgroep en twee vetzuurstaarten die water mijden. Daarom wordt het in schema's vaak getekend als een rondje met twee beentjes: de kop zoekt het water op, de beentjes keren zich ervan af. Door die bouw ordenen fosfolipiden zich in water tot dubbellagen.
Passend bij dit onderwerp
Liposomaal Vitamine C (Capsules)
Gemaakt volgens Europese farmaceutische kwaliteitsnormen.
€43,95
Bekijk product
Bronnen
- Bahi A, Ranneh Y, Alyammahi MSO, Alnuaimi MFH, Platat C, Fadel A (2026). Analytical challenges and opportunities in the extraction, separation, and identification of food phospholipids. Frontiers in Nutrition 13:1743161. DOI
- Harasym J, Wójcik W (2026). Lecithin Characteristics from Niche Oils. Molecules 31(13):2274. DOI
- van Meer G, Voelker DR, Feigenson GW (2008). Membrane lipids: where they are and how they behave. Nature Reviews Molecular Cell Biology 9(2):112-124. DOI
- EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS), Mortensen A, Aguilar F, et al. (2017). Re-evaluation of lecithins (E 322) as a food additive. EFSA Journal 15(4):e04742. DOI
- van Hoogevest P, Wendel A (2014). The use of natural and synthetic phospholipids as pharmaceutical excipients. European Journal of Lipid Science and Technology 116(9):1088-1107. DOI
- Akbarzadeh A, Rezaei-Sadabady R, Davaran S, et al. (2013). Liposome: classification, preparation, and applications. Nanoscale Research Letters 8(1):102. DOI
- Küllenberg D, Taylor LA, Schneider M, Massing U (2012). Health effects of dietary phospholipids. Lipids in Health and Disease 11(1):3. DOI
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Een voedingssupplement is geen vervanging van een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl.
Geschreven door
Redactie Melinava